Türkiye’de Okul ve Öğrenci Güvenliğine Bir Bakış

Osman Öztürk
Bahçeşehir Üniversitesi Güvenlik Direktörü & Güvenli Okul Projesi Kurucusu

Son günlerde bir öğretmenimizin öğrencisi tarafından okulda bıçaklanarak hayatını kaybetmesi ve ardından Kahramanmaraş’da bir öğrencinin çok sayıda silahla gerçekleştirdiği ve öğrenci ve öğretmenlerimizin hayatlarını kaybettikleri saldırı olayları hepimizi derinden sarstı. Bu olay yalnızca bir suç olayı değildir; aynı zamanda eğitim sistemi, aile yapısı ve toplumsal güvenlik açısından önemli bir uyarıdır.

Okullar, çocuklarımızın yalnızca bilgi öğrendiği yerler değil; aynı zamanda kendilerini güvende hissetmeleri gereken en önemli sosyal alanlardır. Bir toplumun geleceği, çocuklarının güven içinde yetişmesine bağlıdır.

Bu nedenle okul güvenliği konusu artık sadece eğitimcilerin değil, toplumun tüm kesimlerinin ve güvenlik uzmanlarının birlikte ele alması gereken stratejik bir konudur.

Türkiye’de Okul Güvenliği Sorunu

Türkiye’de okul güvenliği çok boyutlu bir mesele haline gelmiştir.

Bugün okullarda karşılaştığımız başlıca riskler şunlardır:

• Öğrenci şiddeti
• Öğretmene yönelik saldırılar
• Akran zorbalığı
• Siber zorbalık
• Madde kullanımı
• Okul çevresinde suç faaliyetleri
• Okul çeteleri
• Okul kazaları

Bu olayların önemli bir kısmı ergenlik dönemindeki öğrenciler arasında yaşanmaktadır.

Okullarda Şiddet ve Zorbalık

Uluslararası araştırmalar da bu sorunun ciddi olduğunu gösteriyor.

OECD PISA 2022 araştırmasına göre Türkiye’de öğrencilerin yaklaşık %25’i ayda en az bir kez zorbalığa maruz kalıyor. (MEB – PISA Türkiye Raporu)

MEB’in 2025 Şiddet Algısı Araştırmasına göre:

• Öğrencilerin %37,1’i şiddetin en çok dijital ortamda yaşandığını söylüyor,
• %53’ü sosyal medyada hakarete uğradığını,
• %40,8’i en az bir kez hakaret içerikli mesaj gönderdiğini belirtiyor.

Bu veriler bize şunu gösteriyor: Artık okul güvenliği yalnızca fiziksel değil dijital bir güvenlik meselesidir.

Uyuşturucu ve Suça Sürüklenen Çocuklar

Okul güvenliğini tehdit eden önemli risklerden biri de madde kullanımıdır.

Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı 2024 raporuna göre:

• Uyuşturucuya başlama yaşı ortalama 22,4

• En riskli yaş aralığı 15–24

Başlama nedenleri:

• Arkadaş etkisi %80,7

• Merak %35,3

TÜİK 2024 verilerine göre güvenlik birimlerine getirilen çocuk sayısı 612.651, bu çocukların %8,2’si madde kullanımı veya satışıyla bağlantılı.

Bu veriler, suça sürüklenen çocuk sayısının toplum için ciddi bir alarm olduğunu gösteriyor.

Okullarda Güvenlik Açıkları

Araştırmalar okul güvenliği konusunda bazı ciddi zafiyetleri de ortaya koyuyor.

Türkiye’de:

• Okulların yaklaşık %61’inde güvenlik görevlisi bulunmuyor.
• Öğretmenlerin yalnızca %7’si güvenlik veya kriz yönetimi eğitimi almış durumda.

Bu tablo bize şunu gösteriyor: Okul güvenliği hâlâ sistematik bir güvenlik politikası olarak ele alınmıyor.

Ergen Şiddetinin Nedenleri

Ergenlik dönemindeki şiddet davranışlarının birçok nedeni vardır.

Başlıca nedenler şunlardır:

1. Kimlik arayışı
   • Ergenler güç ve kabul görmek ister.
2. Aile içi şiddet
   • Şiddet ortamında büyüyen çocuklar bunu normal davranış olarak öğrenebilir.
3. Sosyal öğrenme
   • Psikolog Albert Bandura’nın Sosyal Öğrenme Kuramına göre, çocuklar davranışları gözlemleyerek öğrenir.
4. Dijital kültür
   • Şiddet içerikli videolar ve sosyal medya etkisi agresif davranışları artırabilir.
5. Sosyal dışlanma
   • Zorbalığa maruz kalan çocuklar bazen saldırgan davranış geliştirebilir.

Çocuk Çeteleri ve Yeni Nesil Suç Grupları

Son yıllarda dünyada ve Türkiye’de dikkat çeken bir başka risk de çocuk çeteleridir.

Bu gruplar genellikle:

• Mahalle grupları
• Sosyal medya grupları
• Okul arkadaşlığı üzerinden oluşur.

Bu grupların karıştığı suçlar:

• Gasp
• Bıçaklı kavga
• Uyuşturucu dağıtımı
• Siber suçlar
• Tehdit

Bu nedenle bu çocukları yalnızca suçlu olarak değil, suça sürüklenen çocuklar olarak görmek ve rehabilitasyon yaklaşımıyla ele almak gerekir.

Okullar Daha Güvenli Nasıl Olabilir?

• Risk analizleri yapılarak okul risk haritaları çıkarılmalı.
• Sertifikalı güvenlik görevlileri istihdam edilmeli.
• Öğrencilerin silah veya bıçakla okula gelmeleri önlenmeli.
• Okul servisleri düzenli olarak denetlenmeli.
• Öğretmenler şiddet ve akran zorbalığına karşı bilinçlendirilmeli.
• Rehberlik bölümleri güçlendirilmeli. Aile-okul-toplum ve kamu iş birliği etkin olarak sağlanmalıdır.
• Öğrencilerin medya paylaşımları izlenmeli ve kontrol edilmelidir. Çünkü özellikle okul saldırıları konusunda öğrenciler önceden tehdit içerikli paylaşımlar yapmakta ve kendi sosyal medyalarında yayınlamaktadırlar. 
• Şiddet olayları genellikle teneffüslerde sınıflarda, okul bahçesinde, koridorlarda, tuvaletlerde ve servislerde yaşanıyor. Servislerde sürücülerin küfür ve hakaret içeren davranışları bu şiddet sarmalını devam ettiriyor.

İstanbul’da yapılan okul güvenliği araştırmasına göre, okulların bulunduğu bölgelerin sosyo-kültürel ve ekonomik yapısı okul güvenliğini doğrudan etkiliyor. Bu da okul güvenliğinin yetkin kişiler tarafından sağlanmasının önemini ortaya koyuyor.

Türkiye’de her geçen yıl artan uyuşturucu kullanımı, okulların çevresinde de ciddi bir risk oluşturuyor. Bu tehlikeye karşı ailelerin ve bireylerin bilinçlendirilmesi gerekiyor.

Sonuç olarak, Türkiye’nin koşulları özel güvenlik sistemlerini zorunlu kılıyor. Unutmayalım ki bu gerçeği görerek hareket ettiğimiz sürece çocuklarımızın güvenliğini sağlayabiliriz. Riskleri konuşmak karamsarlık üretmek değil, çocuklarımız için riskleri minimize etmektir. 

Okul güvenliği çok katmanlı bir sistemdir.

1. Okul risk haritaları hazırlanmalı
   • Her okul:
     • riskli alanları
     • riskli saatleri
     • riskli davranışları belirlemelidir.
2. Güvenlik görevlisi ve giriş kontrolü
   • Okul girişleri kontrol altında olmalıdır.
3. Öğretmenlere güvenlik eğitimi
   • Öğretmenler:
     • zorbalık
     • şiddet
     • kriz yönetimi konularında eğitim almalıdır.
4. Psikolojik destek sistemi
   • Okullarda güçlü bir rehberlik sistemi kurulmalıdır.
5. Okul çevresi güvenliği
   • Okul güvenliği sadece okul binasıyla sınırlı değildir.
   • Okul yolu, servis araçları, mahalle gibi alanlar da güvenlik planının parçasıdır.

Sonuç

Okul güvenliği yalnızca kamera ve güvenlik görevlisi meselesi değildir.

Okul güvenliği:

• Eğitim
• Psikoloji
• Sosyoloji
• Güvenlik bilimleri gibi disiplinlerin birlikte ele alması gereken bir konudur.

Unutmayalım: Bir ülkenin geleceği, çocuklarının güvenliği kadar güçlüdür. Çocuklarımızın korkmadan okula gittiği bir ülke yaratmak hepimizin ortak sorumluluğudur. Bir çocuğu kurtarmak bir vatanı kurtarmaktır.

Kaynaklar:

• Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) – Şiddet Algısı Araştırması, 2025
• OECD – PISA Global Report, 2022
• Emniyet Genel Müdürlüğü – Narkotik Suçlarla Mücadele Raporu, 2024
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) – Güvenlik Birimlerine Gelen Çocuklar İstatistikleri, 2024
• UNESCO – School Violence and Bullying Report Europe, 2024